نور خورشيد به 3 صورت تابش گرمايي، نور مرئي و اشعه ماوراي بنفش به زمين مي رسد. اشعه ماوراء بنفش بر حسب طول موج به دو نوع UVA و UVB تقسيم ميگردد. در معرض نور خورشيد قرار گرفتن بتدريج به بافت پوست شما آسيب ميرساند که ترتيب اين آسيب به اين شرح ميباشد:
1- آفتاب سوختگي
2- التهاب و پوست پوست شدن پوست
3- چين و چروک
4- آسيب به بافت پوست
5- سرطان پوست.
بنابراين براي حفاظت از پوست زير نور خورشيد بايد اقدامات لازم را بعمل آوريد. براي اين کار دو محصول وجود دارد…
. 1- محصولات ضد آفتاب:
در انواع لوسيون، پماد، ژل، اسپري و کرمهاي موضعي موجود مي باشند. همچنين انواع استيک STICKS آن نيز وجود دارد که مخصوص لبها، بيني و پلکها است. قدرت اين محصولات بر اساس SPF (فاکتور حفاظت از خورشيد) بوده و نشانگر ميزان اثر بخشي يک ضد آفتاب در محافظت از پوست در برابر اشعه هاي ماوراء بنفش خورشيد مي باشد. به عبارتي عدد SPF مدت زماني را که پوست طول ميکشد تا دچار آفتاب سوختگي گردد را مشخص مي کند. اين مدت زمان براي افراد گوناگون متفاوت است. براي مثال اگر فردي پس از گذشت 10 دقيقه زير نور خورشيد دچار آفتاب سوختگي ميشود و از ضد آفتاب با درجه 20 SPF استفاده کرده باشد مدت زماني که پوست وي آفتاب سوخته مي گردد، به 200 دقيقه افزايش مي يابد. بنابراين براي آگاهي يافتن از مدت زمان اثر بخشي اين محصولات کافي است درجه SPF آن را در مدت زماني که پوست بدنتان دچار آفتاب سوختگي ميگردد ضرب کنيد. سعي کنيد هنگام خريد اين محصولات آنهايي که داراي برچسب BROAD SPECTRUM (طيف گسترده) ميباشد را انتخاب کنيد. زيرا آنها هم UVA و هم UVB را فيلتر ميکنند. خود اين محصولات به دو دسته تقسيم بندي ميگردند: ضد آفتابها با ترکيبات مات و کدر: اين ضد آفتاب ها از اکسيد روي استفاده کرده که نور خورشيد را باز مي تابانند. ضد آفتابها با ترکيبات جاذب اشعه ماوراء بنفش: شامل ANTHRANILATE BENZOPHENONE ،OXYBENZO CINNEMATES بوده و اشعه UV را جذب خود ميکنند.
2- لباسهاي محافظ:
اين لباسها که مخصوص محافظت از پوست در برابر نور خورشيد طراحي شده اند معمولا داراي بافت تنگ و تيره رنگ مي باشند. اين لباسها داراي برچسب UPF (فاکتور حفاظت از اشعه ماوراء بنفش) بوده که سطح حفاظت اين لباسها در برابر اشعه ماوراء بنفش خورشيد را مشخص ميکنند. درجه UPF نشانگر آن است که چه ميزان از اشعه UV توسط لباس جذب مي گردد. براي مثال لباس با درجه UPF 20 تنها 1/20 اشعه ماوراء بنفش از لباس عبور کرده و به پوست ميرسد.
نکات بسيارمهم براي محافظت از پوست در برابر نور خورشيد و روش صحيح استفاده از ضد آفتابها:
1- مدت زمان در معرض قرار گرفتن زير نور خورشي را به حداقل برسانيد به ويژه بين 10 صبح تا 4 بعد از ظهر، زيرا تابش خورشيد به حداکثر ميرسد. 2- در صورتي که در مکان سر باز ميباشد تا حد امکان در زير سايه درختان و سايبانها رفته و يا از چتر استفاده کنيد. 3- در آفتاب از عينک هاي آفتابي معتبر استفاده کنيد تا از آسيب ديدن چشمايتان و بروز بيماري آب مرواريد جلوگيري کرده باشيد. 4- زير نور خورشيد از کلاه با لبه پهن و دراز استفاده کنيد کلاهي که سايه حاصل از آن گوش و چشمها و گردن شما را پوشش دهد. 5- از پيراهن هاي آستين بلند و شلوارهاي پاچه بلند استفاده کنيد. 6- از ضد آفتاب با حداقل درجه 15 و بالاتر استفاده کرده و هر 2 ساعت يکبار آنها را تجديد کرده و مجددا به پوست خود بزنيد. همچنين پس از حمام، شنا و تعريق زياد مي بايد مجددا آنها را به پوست بدن زد. 7- هنگام استفاده از ضد آفتابها سعي کنيد يک لايه نازک از ضد آفتاب روي پوست شما باقي بماند .آن را مالش ندهيد تا به خورد پوست برود. 8- از محصولات لباسشويي حاوي مواد حفاظت کننده UV استفاده کنيد تا لباسهايتان حفاظت بيشتري را براي شما ايجاد کنند. 9- حتما از ضد آفتاب در هواي ابري همانند هواي آفتابي استفاده کنيد. پوست شما حاوي سلولهاي ملانوسيت مي باشد که ملانين و يا رنگدانه هاي پوست را توليد ميکنند. هنگامي که شما حمام آفتاب ميگيريد ملانوسيت تحريک شده و براي حفاظت از پوست شما در برابر اشعه هاي مضر خورشيد ملانين بيشتري توليد مي کند چون ملانين خاصيت جذب اشعه ماوراء بنفش را دارا است. بنابراين برنزه شدن پوست نوعي هشدار ميباشد و نه نشانه زيبايي! البته بدن انسان اندکي نياز به نور خورشيد دارد تا بتواند ويتامين D توليد کند. اين ويتامين در بدن نقش متابوليسم کلسيم را بعهده دارد اما نور خورشيد زياد هم ضروري نيست چون ميتوان مقدار ويتامين D مورد نياز بدن را از طريق تغذيه روزانه تامين کرد. بنابراين حمام آفتاب گرفتن بمنظور برنزه کردن پوست عملي خطرناک است. اصولا برخي پوستها هيچگاه برنزه نشده و تنها دچار آفتاب سوختگي مي گردند. پوستها به 6 نوع مختلف تقسيم بندي ميگردند: نوع واکنش پوست برای مثال:
1 بسهولت برنزه نميشود- پوستهاي رنگ پريده – افراد با چشمهاي آبي و سبز و يا پوست لک دار – به شدت دچار آفتاب سوختگی میشوند 2 خيلي کم برنزه ميشود: پوستهاي رنگ پريده – افراد با چشمهاي آبي و سبز و يا موهاي بلوند : دچار آفتاب سوختگی میشوند 3 برنزه متوسط-آفتاب سوختگي سفيد پوستان متوسط : در معرض آفتاب سوختگی قرار دارند
4 بسهولت برنزه ميگردد- پوستهاي قهوه اي روشن-افراد با موهاي قهوه اي تيره و يا چشمهاي تيره رنگ به ندرت دچار آفتاب سوختگی میشوند 5 خيلي خوب برنزه مي گردد – پوستهاي قهوه اي بندرت آفتاب سوخته ميشوند 6 شديدا برنزه ميگردند-هيچگاه سياه پوستان آفتاب سوخته نمي گردند
محصولات برنزه کننده مصنوعي چند نوع ميباشند:
1- رنگهاي موضعي: بصورت لوسيون، کرم و اسپري موجود بوده و از رنگهاي گياهي توليد ميگردند. اما رنگ همراه با سلولهاي پوست مرده پس از چند روز مي ريزد.
2- تسريع کننده هاي برنزه کننده: بصورت لوسيون و اسپري موجود مي باشند. موثرترين ماده شيميايي آنها DHA و يا DIHYDROXYACETONE است. اين ماده ملانوسيتها را حساس کرده و با اين عمل توليد ملانين را افزايش مي دهد که سبب تسريع روند برنزه شدن ميگردد.
3- SOLARIUM: اين دستگاه ها با ساطع کردن اشعه ماوراء بنفش عمل برنزه کردن پوست را انجام مي دهند اما همانند نور طبيعي خورشيد مضر بوده و بايد از آنها پرهيز کنيد.
4- BRONZER: محصولات پودري شکلي ميباشند که مستقيما توسط برس مخصوص به روي پوست بکار ميرود. قابل شستشو بوده و براي صورت مناسب ميباشد. بي ضرر ترين روش برنزه کردن استفاده از محصولات برنزه کننده است ( البته بغير از سولاريوم) در زير استفاده صحيح از اسپري ها و لوسيونهاي برنزه کننده را مشاهده مينماييد:
1- پيش از استفاده از اين محصولات اندکي از آن را روي قسمت کوچکي از پوست بدن(قسمتي که زياد در چشم نباشد) امتحان کرده تا ببنيد چگونه پوست شما به آن واکنش نشان ميدهد.
2- آرايش خود را کاملا پاک کرده و توسط شوينده هاي مايع بدن خود را کاملا بشوييد. سپس پوست بدن خود را با ليف و يا کيسه حمام کاملا بسابيد تا سلولهاي پوست مرده کاملا از روي پوست شما برداشته شوند.
3- بدن خود را کاملا خشک کنيد.
4- مقدار اندکي مرطوب کننده ملايم روي پوست خود بماليد.
5- از صورت خود شروع کرده و بتدريج بسمت پايين بياييد. از دوست خود براي پوشش پشت خود کمک بگيريد.
6- پس از اتمام کار دستهاي خود را فورا بشوييد.
7- حداقل تا 20 دقيقه بعد هيچ گونه لباسي نپوشيد تا برنزه کننده کاملا خشک گردد.
8- هر روز پوست خود را مجددا سايش دهيد تا پوستهاي مرده از پوستتان جدا گردند و هر 3 الي 4 روز يکبار مجددا از برنزه کننده استفاده کنيد تا زماني که بهرنگ دلخواه خود دست يابيد. بخاطر داشته باشيد که پوست برنزه و يا محصولات برنزه کننده هيچگاه پوست بدن را در برابر نور خورشيد محافظت نمي کنند. حتي اگر پوست برنزه اي داريد بايد از ضد آفتاب استفاده کنيد.
بهترین ضد آفتابها به نقل از مجله Beauty بهار 2009:
توجه: توصیه میشود از نوع ضد آفتاب هایی که شفاف (بی رنگ ) هستند و به تازگی وارد بازار شده اند استفاده نکنید.
1- Garnier Ambre Solair
2- Clarins
3- L’Oreal Solar Expertise
4- Lancome Solaire
